اندر حکایات یک مغلطه ی گروهی!
نوامبر 16, 2010

سایت بالاترین که چند سالی است به عنوان بزرگترین وب سایت اجتماعی فارسی زبان فعالیت می کند، دیروز و طی تصمیمی استراتژیک، ورود لینک های «توهین آمیز به ادیان» به برگ نخست این وبسایت را مسدود کرد. این تصمیم واکنش های مثبت و منفی بسیاری از کاربران را برانگیخت. اما جالبترین واکنش ها در این میان، واکنش عده ای است که قصد دارند طی یک کار گروهی، با استفاده از مغلطه ی بزرگ همسنگ سازی «توهین» و «نقد» جو را آشفته کرده و از این طریق این تصمیم بالاترین را حرکتی «مخالف آزادی بیان» جلوه دهند. نمونه هایی از این مغلطه ی کلامی را می توانید در اینجا و اینجا و اینجا ببینید.

برای درک بهتر موضوع، خوب است سیاست جدید سایت بالاترین را دیگربار مرور کنیم:

…سوال اصلی ما این بود که اگر تنها علت ترک عده‌ای از کاربران وجود برخی لینکها با محتوای توهین و تمسخر به ادیان و نه نقد است چه تمهیدی برای حفظ همه کاربران بالاترین در کنار هم وجود دارد؟

از امروز تصمیم گرفتیم که بطور آزمایشی، به مدت یک ماه، لینکهای با محتوای توهین هزل‌‌گونه به ادیان را تنها از صفحه اول بالاترین برداریم…

آنچه در این سطور به روشنی به چشم می آید، قائل شدن به تفاوت بین «نقد و توهین» است. حال آنکه برخی دوستان ناراضی در پی القای این نکته هستند که «بالاترین نقد دین را بر نمی تابد». گزاره هایی مانند «اگر قرار است لینک های ضد مذهب فیلتر شوند، باید لینکهای مذهبی هم فیلتر شوند» از این مغلطه استفاده می کنند. توجه کنیم که هر لینک «ضد مذهبی» لزومن «توهین آمیز» نیست و مستحق حذف نمی باشد. متقابلن هر لینک «مذهبی» لزومن اخلاقی نیست و در صورت توهین آمیز بودن مستحق حذف شدن می باشد. بنابراین برابر قرار دادن «ضد مذهب» و «توهین آمیز» چیزی نیست جز یک شعبده ی کلامی.

اگر بپذیریم که این همسنگ سازی مغلطه ای بیش نیست پرسش بزرگتری پیش خواهد آمد: «مرز توهین و نقد کجاست و این مرز را چه کسی تعیین می کند»؟ نگارنده براین باور است که این بحثی است به غایت ضروری؛ و نیکوست است مخالفان و موافقان به دور تعصبات و کج فهمی ها (و احتمالا مغلطه ها) و با استفاده از خرد جمعی خود، قراردادی را جهت جداسازی توهین و نقد مهیا سازند. (برای درک بهتر تفارت بین «توهین به دین» و «نقد دین» می توانید این دو نوشته را با هم مقایسه کنید: اینجا و اینجا).

معتقدم این تصمیم بالاترین، آنگونه که انتظار می رود منجر به جذب طیف گسترده ای از هموطنان درون ایران و بهبود وضعیت بالاترین شود. ناسزاگویی (به هر عقیده و مرامی) را کنار بگذاریم و به یاد داشته باشیم که مبارزه با تاریکی و نادانی جز با افروختن چراغ میسر نیست.

 

Advertisements